H. Gregorius de Grote

 
De heilige Gregorius (Rome, ca. 540 - aldaar, 12 maart 604), bijgenaamd de Grote, was de 64e paus van de Katholieke Kerk. Hij bekleedde het pontificaat van 590 tot aan zijn dood in 604 en geldt als een van de kerkvaders. Paus Bonifatius VIII verleende hem in 1295 de eretitel van kerkleraar. Zijn feestdag is 3 september in de Rooms-katholieke Kerk, de Oosters-orthodoxe Kerk en de Oosters-katholieke Kerken vieren zijn feestdag op 12 maart.
 
Gregorius was zeer onder de indruk van de Regula Benedicti (Regel van Benedictus). Hij schreef een biografie over Benedictus van Nursia als tweede boek van zijn Dialogen, waardoor het Benedictijnse kloosterdom nog populairder werd. Zijn Dialogen was zo populair dat het naar verschillende talen werd vertaald, met het resultaat dat Gregorius in het Oosten bekend kwam te staan als Gregorius de Dialogist. Hij was een aanhanger van de ideeŽn van Augustinus van Hippo.
 
Gregorius staat bekend als een goede administrateur en organisator. In 573 was hij prefect van Rome geworden, maar hij besloot zijn wereldlijke leven op te geven. Hij reorganiseerde de financiŽle structuur van het pausdom. Bij de Langobardische invallen in ItaliŽ nam hij persoonlijk de verdediging van Rome op zich en onderhandelde hij over vrede. Het openbare leven kwam in pauselijke handen terecht. Zo legde hij ongewild de basis voor de pauselijke staat. Onder hem nam de kerstening van het Angelsaksische Engeland een aanvang. Hij zond Augustinus van Canterbury in 596 als missionaris naar Engeland.

Zijn boeken zijn praktisch van aard (in plaats van de veelal meer filosofische werken van de andere drie kerkvaders Augustinus, HiŽronymus en Ambrosius van Milaan). Gregorius I breidde de macht van de paus en de bisschoppen uit. Hij creŽerde een theoretische basis voor de leiding van de kerk. De naam van Gregorius de Grote leefde voort in het gregoriaans, hoewel het betwijfeld wordt welke invloed hij op de kerkmuziek heeft uitgeoefend. Het gregoriaans werd door Gregorius weliswaar vastgelegd en in codices aan de kerken van de Latijnse ritus opgelegd, maar de teksten en melodieŽn van de zangwijze waren ook in de 6e eeuw reeds eeuwenoud. Gregorius gaf instructies om de heidense tempels en weekdagen te integreren in het christendom, waarmee hij deze al gangbare praktijk voortzette.

Werken
Zijn Dialogen hebben het genre van de hagiografie, de levensbeschrijvingen van heiligen, eeuwenlang beÔnvloed. Ook de levensbeschrijving van Benedictus van Nursia in dit werk zou eeuwenlang lezers vinden en verhoogde tevens het gezag van diens Regula Benedicti. De Moralia in Job, zijn commentaar op het Bijbelboek Job, was gedurende de Middeleeuwen zeer geliefd, getuige de vele handschriften, waarin deze tekst is overgeleverd. Ook populair was zijn Commentaar op Hooglied, waarvan slechts een klein gedeelte is overgeleverd (de inleiding en een commentaar op de beginverzen). Een ander invloedrijk werk was zijn Regula pastoralis ("Herdersregel") met aanwijzingen voor priesters voor een juiste uitoefening van hun taken.
 
Volgens een legende kondigde hij de dood aan van de Heilige Serafina. In Nederland draagt de landelijke organisatie voor liturgische muziek in de Katholieke Kerk de naam Nederlandse Sint-Gregoriusvereniging.